ΓεΣΥ για νεοαφιχθέντες: πώς λειτουργεί η υγειονομική περίθαλψη στην Κύπρο και ποιος μπορεί να εγγραφεί

Η σελίδα αυτή εξηγεί τους γενικούς κανόνες όπως τους έχουν δημοσιεύσει οι κυπριακές αρχές κατά την ημερομηνία που αναγράφεται. Συντελεστές, όρια και διαδικασίες αλλάζουν, και η δική σας θέση εξαρτάται από στοιχεία που δεν γνωρίζουμε. Πριν προχωρήσετε, επιβεβαιώστε τα ποσά με το Tax Department (Τμήμα Φορολογίας) ή το Department of Lands and Surveys (Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας) και ζητήστε συμβουλή από δικηγόρο εγγεγραμμένο στο Cyprus Bar Association (Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος) ή από αδειούχο λογιστή.

Τι είναι το ΓεΣΥ και ποιος το διαχειρίζεται#

Το ΓεΣΥ (GESY, Γενικό Σύστημα Υγείας) είναι το εθνικό σύστημα υγείας της Κύπρου και θεσπίστηκε με τον General Healthcare System Law of 2001 (ο περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμος), Νόμο 89(I)/2001, όπως τροποποιήθηκε.¹ Το διαχειρίζεται ο Health Insurance Organisation (HIO, Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας, ΟΑΥ): συμβάλλεται με προσωπικούς ιατρούς, ειδικούς ιατρούς, νοσοκομεία, φαρμακεία και εργαστήρια και διαχειρίζεται το ταμείο στο οποίο καταβάλλονται οι εισφορές.

Το ΓεΣΥ δεν είναι ασφαλιστήριο που αγοράζετε. Το δικαίωμα πρόσβασης προκύπτει από τον τόπο διαμονής και το νομικό σας καθεστώς, και οι εισφορές επιβάλλονται σε απολαβές, συντάξεις και άλλα εισοδήματα είτε χρησιμοποιείτε το σύστημα είτε όχι. Γι' αυτό ένας αγοραστής που μετακομίζει στην Κύπρο πρέπει να εξετάσει δύο ξεχωριστά ερωτήματα: είμαι δικαιούχος και οφείλω εισφορές;

Για τις επεξηγήσεις, τα έντυπα και τον κατάλογο των συμβεβλημένων ιατρών του ίδιου του ΟΑΥ, χρησιμοποιήστε την επίσημη ιστοσελίδα του ΓεΣΥ (gesy.org.cy). Η σελίδα αυτή συνοψίζει τον νόμο που εφαρμόζει ο ΟΑΥ.

Ποιος είναι δικαιούχος#

Το Άρθρο 16 του Νόμου 89(I)/2001 ορίζει ότι δικαιούχος είναι πρόσωπο που έχει τη συνήθη διαμονή του στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές της Δημοκρατίας και ανήκει σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες.¹

• Πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
• Πολίτης της ΕΕ που είναι μισθωτός ή αυτοτελώς εργαζόμενος στην Κύπρο, διατηρεί αυτή την ιδιότητα ή έχει αποκτήσει δικαίωμα μόνιμης διαμονής σύμφωνα με τον Νόμο 7(I)/2007 για την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της ΕΕ.¹
• Υπήκοος τρίτης χώρας που έχει νόμιμα αποκτήσει άδεια μόνιμης διαμονής σύμφωνα με τον Aliens and Immigration Law (Cap. 105) (ο περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμος).¹
• Υπήκοος τρίτης χώρας με νόμιμο δικαίωμα ίσης μεταχείρισης στους κλάδους κοινωνικής ασφάλισης σύμφωνα με τον ίδιο νόμο.
• Αναγνωρισμένος πρόσφυγας ή πρόσωπο με καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας.
• Μέλη της οικογένειας των πιο πάνω προσώπων, υπό τους όρους που θέτει το άρθρο για κάθε ομάδα.

Όπου εφαρμόζονται οι κανόνες συντονισμού της ΕΕ για την κοινωνική ασφάλιση (Κανονισμοί (ΕΚ) 883/2004 και 987/2009), το άρθρο τους εφαρμόζει παράλληλα με αυτές τις κατηγορίες.¹

Εισφορές ανά κατηγορία#

Το Άρθρο 19(1) του νόμου ορίζει ποιος πληρώνει και με ποιο ποσοστό.¹

Ποσοστά από το Άρθρο 19(1) του Νόμου 89(I)/2001, ενοποιημένο κείμενο στο CyLaw.¹

Ως "εισόδημα" νοείται εδώ το εισόδημα από τις πηγές του Άρθρου 5 του Income Tax Law (ο περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμος) εκτός από απολαβές ή συντάξεις, και περιλαμβάνει μερίσματα.¹ Πρόσωπο που έχει περισσότερα είδη εισοδήματος πληρώνει εισφορά σε καθένα από αυτά.

Οι εισφορές επιβάλλονται μόνο στις πρώτες €180.000 των συνολικών απολαβών, συντάξεων και εισοδημάτων ενός προσώπου.¹ Αν καταβλήθηκε περισσότερο, το Άρθρο 19(4) προβλέπει δύο τρόπους επιστροφής.¹ Για έτη εισφορών που αρχίζουν από την 1 Ιανουαρίου 2025 και μετά, η εισφορά που καταβλήθηκε πέραν των €180.000 επιστρέφεται από τον Tax Commissioner (Επίτροπος Φορολογίας) σύμφωνα με τον Assessment and Collection of Taxes Law (ο περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμος).¹ Για έτη εισφορών πριν από το 2025, υποβάλλετε αίτηση επιστροφής στον ΟΑΥ, με τον τρόπο που ορίζει ο ΟΑΥ με απόφασή του.¹

Εγγραφή και επιλογή προσωπικού ιατρού#

Μόλις γίνετε δικαιούχος, εγγράφεστε στο σύστημα και επιλέγετε προσωπικό ιατρό (οικογενειακό ιατρό συμβεβλημένο με τον ΟΑΥ), ο οποίος είναι το πρώτο σημείο επαφής και σας παραπέμπει σε ειδικούς. Ο νόμος περιορίζει τον κατάλογο κάθε προσωπικού ιατρού σε 2.500 δικαιούχους κάθε φορά, εκτός αν ο ΟΑΥ αποφασίσει να επιτρέψει περισσότερους.¹ Αν ο κατάλογος ενός ιατρού είναι πλήρης, επιλέξτε άλλον.

Τα έγγραφα που ζητά ο ΟΑΥ κατά την εγγραφή δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του ΓεΣΥ και αλλάζουν με απόφαση του ΟΑΥ, γι' αυτό η σελίδα αυτή δεν τα επαναλαμβάνει. Φέρτε απόδειξη του καθεστώτος που σας καθιστά δικαιούχο, επειδή από αυτό εξαρτάται το δικαίωμα: για πολίτη της ΕΕ, τη βεβαίωση εγγραφής· για υπήκοο τρίτης χώρας, την άδεια που σας κατατάσσει σε μία από τις κατηγορίες του Άρθρου 16.¹

Ιδιωτική ασφάλιση και όροι διαμονής#

Το δικαίωμα στο ΓεΣΥ και οι κανόνες διαμονής αλληλεπιδρούν. Πολίτης της ΕΕ που παραμένει περισσότερο από τρεις μήνες χωρίς να εργάζεται πρέπει να διαθέτει επαρκείς πόρους και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας στην Κύπρο, σύμφωνα με το Άρθρο 9(1)(b) του Νόμου 7(I)/2007.² Μέχρι το πρόσωπο αυτό να γίνει δικαιούχος του ΓεΣΥ, η κάλυψη αυτή κανονικά πρέπει να προέρχεται από ιδιωτικό ασφαλιστήριο ή από το σύστημα άλλου κράτους μέλους.

Για τους υπηκόους τρίτων χωρών, η απαίτηση ασφάλισης για κάθε κατηγορία άδειας ορίζεται από το Migration Department (Τμήμα Μετανάστευσης) στους όρους της κατηγορίας αυτής. Ελέγξτε τους όρους που έχουν δημοσιευθεί για τη δική σας άδεια· η σελίδα αυτή δεν τους απαριθμεί.

Αν βρίσκεστε ακόμη στο στάδιο της αγοράς, οι κανόνες για το ποιος μπορεί να αγοράσει βρίσκονται στη σελίδα μας για το αν μπορούν οι αλλοδαποί να αγοράσουν ακίνητο στην Κύπρο, και τα βήματα μιας αγοράς στον οδηγό πώς να αγοράσετε ακίνητο στην Κύπρο.

Τι δεν καλύπτει η σελίδα αυτή#

Η περίθαλψη όταν απλώς επισκέπτεστε την Κύπρο, οι τιμές των ιδιωτικών νοσοκομείων και ο φόρος εισοδήματος επί της σύνταξης ή του εισοδήματος από ενοίκια βρίσκονται εκτός του πεδίου της σελίδας. Για τα εφάπαξ κόστη της ίδιας της αγοράς, δείτε το κόστος αγοράς ακινήτου στην Κύπρο.